"W miarę jak wzrastać będzie średnia długość życia,

a w konsekwencji także liczba ludzi starych,

coraz bardziej konieczne będzie krzewienie kultury,

która akceptuje i ceni starość, a nie spycha ją

na margines społeczeństwa."

Jan Paweł II

W dniu 30.09.2020 r odbyła się zorganizowana dla słuchaczy przez nasz Uniwersytet Trzeciego Wieku w Głuchołazach wycieczka autokarowa do Zamku w Książu i Zespołu Klasztornego Cystersów w Lubiążu. 

Zamek Książ stanowi jeden z największych zamków zarówno w Polsce, jak i w Europie. Jest zdecydowanie największym zamkiem na Dolnym Śląsku. Na jego wyjątkowość wpływa między innymi niezwykłe położenie – zbudowany został na urwistym cyplu skalnym na wysokości 395 m n.p.m., a otaczająca go kotlina porośnięta jest gęstym lasem. Zamek posiada ponad 400 pomieszczeń, łącząc w sobie różne style architektoniczne. Nic więc dziwnego, że określany był niegdyś mianem „Perły Śląska”.

Zamek w Książu wybudowany został pod koniec XIII wieku, w latach 1288-1292. W swojej burzliwej historii zamek przechodził z rąk do rąk, stanowiąc przez pewien czas własność czeską, pruską czy rosyjską. Ostatecznie wrócił jednak w polskie ręce. Niejednokrotnie zamek ulegał również zniszczeniu, między innymi w wyniku wojen, był również kilkukrotnie przebudowywany.

Powyższe informacje to tylko niewielki wycinek z historii tego niezwykłej urody miejsca. Ze względu na pandemię zwiedzanie odbyło się bez przewodnika, a z zestawem audioguide, w który wyposażony został każdy uczestnik wycieczki. Nie stanowiło to żadnego utrudnienia, a nawet wręcz przeciwnie, bo dało to możliwość poruszania się po obiekcie w indywidualnym tempie jak również doskonałą słyszalność i zrozumienie przekazywanych  informacji.

Największym i jednym z najbogatszych klasztorów cysterskich na Śląsku było opactwo w Lubiążu. Skarbnica dzieł sztuki gromadzonych przez stulecia, uległa degradacji w ciąg XIX i XX wieku. Dziś z wielkim wysiłkiem dąży się do przywrócenia zabytkowi dawnej świetności.

W połowie XII wieku na skraju wsi  ulokował swoje opactwo zakon benedyktynów, sprowadzony prawdopodobnie przez Bolesława Kędzierzawego. Zgromadzenie nie przebywało jednak w tym miejscu zbyt długo. Wkrótce do Lubiąża trafili cystersi, a stało się to za sprawą księcia Bolesława Wysokiego, syna Władysława II. Po powrocie z wygnania w roku 1163, książę objął panowanie nad Śląskiem i upatrzył sobie Lubiąż na siedzibę fundacji nowego konwentu. W 1175 roku książę Bolesław wydał dokument fundacyjny, w którym określił uposażenie zgromadzenia. Opactwo w Lubiążu było pierwszym cysterskim klasztorem na Śląsku. Zakonnicy początkowo użytkowali stare zabudowania benedyktyńskie. 

W końcu XIII wieku. rozpoczęto wielką rozbudowę. Ogromne zmiany nastąpiły wówczas również w wyglądzie  klasztoru. W wyniku trwających ok. 80 lat prac budowlanych powstał w Lubiążu kompleks budowli zaliczany do największych klasztorów Europy. Na miejscu starych budynków wzniesiono nowe obiekty o ogromnej kubaturze i niebywałym przepychu, nadającym całemu kompleksowi charakter niemal świeckiej rezydencji. Głównym pomieszczeniem reprezentacyjnym pałacu jest Sala Książęca. Jest to najwspanialsze barokowe wnętrze na Śląsku, mające niewiele sobie równych w całej Europie. Sala jest ogromna, zajmuje dwie kondygnacje wschodniego skrzydła rezydencji opackiej i ma dwa poziomy wielkich okien umieszczonych w trzech ścianach. Na jej monumentalną dekorację składają się przepyszne sztukaterie.

Po kasacie zakonu w 1810 roku cały, wzniesiony z rozmachem kompleks klasztorny, zaczął stopniowo popadać w ruinę. W budynkach klauzury w 1823 roku umieszczono szpital psychiatryczny, który w 1936 roku zamieniono na fabrykę zbrojeniową, potem na szpital armii radzieckiej, w końcu zaś na składnicę muzealną. Każda zmiana wiązała się z przebudową i niszczeniem zabytkowych wnętrz. Rozkuwano zabytkowe sztukaterie.  Bezcenne ruchome wyposażenie uległo rozproszeniu. Dziś kościół stoi całkowicie opustoszały, ale zabezpieczony. Od 1962 roku prowadzi się w całym kompleksie żmudne i niezwykle kosztowne prace konserwatorskie.

Część pomieszczeń klasztoru i pałacu opata jest odrestaurowana i udostępniona do oglądania. Można podziwiać wspaniałą Salę Książęcą i refektarze. Trwają prace w bibliotece. Cały kompleks przykryto nowymi dachami. Nadal jednak wiele pomieszczeń, w tym sam kościół z kaplicami - wymaga restauracji. Również pozostałe budowle wchodzące w skład opactwa: kościół św. Jakuba, kancelaria,wozownia, wielki browar, inne budynki gospodarcze, wspaniale niegdyś ozdobione – pozostają nieodnowione, zaledwie zabezpieczone przed dalszym niszczeniem. Mimo tych widocznych zniszczeń, przebywając w Lubiążu, pozostajemy pod wrażeniem zarówno ogromu tego miejsca, skali zabudowań tonących w morzu zieleni, jak też wspaniałości dzieł sztuki, których ocalałą część możemy oglądać. 

120767294 341937327050240 3482069617075009499 n copy

 

120772733 2775410732717379 3520129893383666127 n copy

120814882 2665185547068973 769047464074871712 n120794899 691394494801101 5845672292752584301 n120773736 345027320269978 1749096066648921011 n120765169 2765098040437049 8330078694468895710 n120793185 328359491565225 7519608066069724913 n